Verslag Europa Landen Tour bijeenkomst in Axel

De avond begon met een welkomstwoord van Kirsten Meijer, de voorzitter van de avond en senior projectmanager bij de Alfred Mozer Stichting. Vervolgens verwelkomde de  burgemeester van Terneuzen, Jan Lonink, de aanwezigen en sprak over het belang van zulke bijeenkomsten, vooral in grensgebieden zoals Zeeuws Vlaanderen, waar de EU in de praktijk ook zichtbaar is.

 

Vlaanderen mogelijk expirementeerregio
Burgemeester Jan Lonink vertelde ook dat hij nog die middag op werkbezoek was geweest met minister Terhorst en staatssecretaris Timmermans, waarbij grensoverschrijdende samenwerking met België en Duitsland is besproken. Zo zou Vlaanderen een experimenteerregio kunnen worden waar klempunten bilateraal – dus door de twee desbetreffende landen, en niet de EU in zijn geheel – kunnen worden weggenomen.

 

Hij dankte voor het initiatief van de Europa Landen Tour, vooral op een moment zoals deze, wanneer het vraagstuk van migrantenarbeiders op een snel veranderende arbeidsmarkt goed besproken moet worden.

 

Inwoners Axel verdeeld over uitbreiding EU
Hierna werd een straatfilm getoond, waarin bewoners van Axel hun mening gaven over Litouwen en de uitbreiding van de EU. De meningen waren verdeeld: een aantal zagen die uitbreiding als iets positiefs, met een stemming van ‘hoe meer zielen hoe meer vreugd’, en benadrukten dat wij ‘samen sterk staan’. Anderen, daarentegen, vonden het meer lijken op toenemende concurrentie, waarbij er het gevaar bestond dat de goedkopere werkkrachten uit de nieuwe lidstaten de ‘duurdere’ Nederlandse werknemers zouden kunnen verdringen.

 

Na de film hield AMS projectmedewerker Marina Ohanjanyan een infoflash over Litouwen, met algemene informatie over het land en de cultuur.

 

Iedereen is welkom in Vilnius
Vervolgens werden de Ambassadeur van Litouwen in Nederland Vaidotas Verba en Gerard Heerebout initiatiefnemer van de stedenband tussen Goes en de Litouwse stad Panevezys geïnterviewd. Ambassadeur Verba stelde dat hij het erg fijn vond om buiten Den Haag te komen, in kleinere plaatsjes zoals Axel, omdat daar het hart en de ziel van het land ligt, net als in Litouwen. Daarnaast stelde hij dat de twee volken op elkaar lijken in de zin dat het allemaal gewone mensen zijn met ‘twee handen en twee voeten’.  Hij vertelde dat Litouwen een oude Europese cultuur heeft, die volgend jaar haar 1000-jarig bestaan zal vieren.

 

Hij nodigde ook iedereen uit om volgend jaar in de hoofdstad Vilnius langs te komen, omdat de stad voor 2009 tot ‘culturele hoofdstad van Europa’ is benoemd. Wat men dan zoal kan verwachten is maar liefst 760 tentoonstellingen en uitvoeringen.

 

Op de vraag of het leven in Litouwen erg is veranderd sinds het land lid is van de EU antwoordde de ambassadeur dat het natuurlijk zo is dat zodra je lid wordt van de Europese familie je dan ook de steun voelt van de andere familieleden die zich geroepen voelen het zwakkere familielid te ondersteunen. Die steun heeft Litouwen ook ervaren.

 

Stedenband Goes - Panevezys
Gerard Heerebout vertelde over de stedenband Goes – Panevezys. De reden dat die stad is gekozen voor een stedenband met Goes is dat de gemeentebestuur van Goes een zusterstad wilde in Oost Europa en de keus of Litouwen viel. Een hoofdstad als zusterstad leek voor Goes te groot, maar Panevezyc bleek precies goed.

 

Er is veel heen-en-weer gereis geweest tussen Goes en Panevezyc. De Litouwers kregen zo de kans om te zien hoe het er in een westerse democratie aan toe gaat, en de Goesenaren kwamen er ook achter dat sommige dingen in Panevezys beter waren aangepakt, zoals het actief behouden van en steun bieden aan kunst en cultuur. In het komend jaar staat een reis gepland voor een jongenskoor om in Litouwen op te treden. Andere activiteiten houden ook in steun aan, bijvoorbeeld, ziekenhuizen met ziekenhuisapparatuur.

 

Middelburgse gaat door naar finale AMS-Fotoprijs
Na de interviews werd de AMS Fotoprijs aangekondigd en werden de aanwezigen gevraagd om mee te stemmen op de mooiste ingezonden foto, of zelf meedingen voor de prijs van een tweepersoons reis naar Praag. De winnende foto is “Oude dame op het platteland” en is gemaakt in Virtsu, Estland door Joke Dissel uit Middelburg.

 

Hierna volgde er een korte pauze met op de achtergrond kerstfluitmuziek van een fluitistes van de muziekschool Toonbeeld.

 

Grenzen dicht voor Roemenen en Bulgaren
Na de pauze presenteerde Marina Ohanjanyan een infoflash over de Nederlandse arbeidsmarkt. Hoewel het aantal vacatures nu nog erg hoog is, kondigde het CPB aan dat de economie volgend jaar zal krimpen en dat de werkeloosheid zal oplopen tot 6,25%.

 

Ook in Zeeland maakt de bevolking zich zorgen. Een deel van de moeilijk te vervullen vacatures wordt vervuld door werknemers uit Midden en Oost Europa. In verband met de problemen met de Polen en de recessie is besloten voorlopig de grenzen niet te openen voor Roemeense en Bulgaarse werknemers.

 

Problemen met “de Polen” in Zeeland vallen mee
De netwerkreportage over de komst van Polen in een Haagse wijk toonde de huisvestingsproblemen die ontstaan. Ook in Axel zijn er problemen hiermee zoals bleek uit de stamtafeldiscussies die volgde. Toch bleek dat de Zeeuwen over het algemeen geen last hebben van “de Polen”. De plaatselijke bewoners zien de arbeidsmigranten alleen af en toe ‘in de Lidl’. Over het algemeen worden de migranten gehuisvest in caravans of containers, en zitten ze dus niet in woonwijken.

 

Uit de verslagen van de stamtafelvoorzitters bleek dat het qua verdringing lijkt mee te vallen in Zeeland, vooral als het gaat om de hogere opleidingsniveaus. Waar verdringing nog wel zou kunnen voorkomen is op het lagere opleidingsniveau, omdat voor dat soort werk niet veel kwalificaties gevraagd worden. Over dat laatste werd gezegd dat bijvoorbeeld MBO kwalificaties over de grens (met België) niet worden erkend, en dat het beter geregeld zou moeten worden.

 

Er werd opgemerkt dat de werkgevers momenteel een tekort hebben aan arbeidskrachten, en het dus heel logisch is dat het tekort wordt opgevuld door mensen vanuit het buitenland. Wel werd er toegevoegd dat de mensen die hierheen gehaald worden goed begeleid en ondersteund moeten worden in de zin van opleiding en integratie - zo is de taalbarrière nog steeds een groot probleem. Een ander probleem dat werd aangekaart is dat Polen al tevreden zijn met een laag loon en dat daardoor concurrentie ontstaat.

 

Zeeland profiteert van open grenzen
Er werd opgemerkt dat Zeeland heeft geprofiteerd van de open grenzen in, bijvoorbeeld, de gezondheidszorg. Zo wordt de helft van de kosten gedekt door grensoverschrijdende voorzieningen. Verder is er minder administratieve rompslomp en hoeft er niet meer te worden gewacht aan de grenzen van de nieuwe lidstaten. Hieraan werd toegevoegd dat de voordelen vooral abstract zijn (bijv. ‘sterkere economie’) en nadelen concreet op lokaal niveau (bijv. stijgende werkloosheid, oplopende sociale spanningen).

 

De stamtafelvoorzitters Auke Blaauwbroek (FNV),  Wies Saman (VNO-NCW), Cees Liefting (Wethouder Onderwijs, Jeugdzaken, Volksgezondheid, Wijkbeheer, Wonen, Welzijn) en Jan Schuurman-Hess (PvdA, gewest Zeeland) gingen vervolgens met elkaar in debat.

 

Werkgevers ook verantwoordelijk
Cees Liefting lichtte de samenwerking tussen gemeente, woningbouwcorporaties en uitzendbureaus toe. Woningbouwcorporaties moeten volgens hem meewerken, omdat er anders gewoon niet genoeg woningen zijn. Zo moeten ze grootschalige voorzieningen neerzetten waar mensen naast hun woning kunnen eten en recreëren. Hier wordt al met ze over gepraat, en aan gewerkt. Zo heeft uitzendbureau Groenflex een voormalig kantoorgebouw omgetoverd in huisvesting, maar de omstandigheden daar zijn niet erg goed: er wonen 10 mensen op 1 kamer met 1 wc.

 

Daarnaast werd ook geopperd dat de werkgevers een verantwoording hebben. Een werkgever heeft natuurlijk graag werknemers die goed gemotiveerd zijn en goed werken, maar soms worden werknemers uitgebuit (lange werkdagen, slechte huisvesting etc.). Volgens Wies Saman ‘op de lange duur, als je mensen wilt handhaven, zul je daar als verantwoordelijk werkgever iets aan moeten doen’.

 

Auke Blaauwbroek vulde aan dat het wel belangrijk is dat bedrijven zich aan de regels houden en benadrukte het belang van inspecties. Ook een keurmerk zou kunnen helpen, zodat mensen weten bij welk bedrijf ze het beste kunnen aankloppen voor hun opdrachten.

 

Oproep: haal grens weg voor burger
Over het eventueel openzetten van de grenzen met Roemenië en Bulgarije was de algehele stemming duidelijk: voorlopig niet. Er moet eerst gezorgd worden voor de migranten die er al zijn in Nederland (bijv. de Polen). Dit vond men wel jammer, omdat de EU natuurlijk niet voor niets is ontstaan en gegroeid, en er zouden wel mensen vrij moeten kunnen bewegen, maar jammer genoeg is het voorlopig niet aan de orde.

 

In Zeeland zijn er ook nog problemen met grensoverschrijdende arbeid, aldus Jan Schuurman Hess. Wie over de grens wil werken krijgt te maken met duizend regels en voorschriften die vaak nadelig zijn. Daarom deed hij een oproep aan de overheid: neem de verantwoordelijkheid voor bureaucratie weg bij de burger, zorg voor een loket bij elke gemeente en leg de last van de grens bij de overheid.

 

De avond werd in kerststemming afgesloten met een drankje en muziek van de fluitistes van muziekschool Toonbeeld.

 

De Europa Landen Tour wordt mede mogelijk gemaakt door het Europafonds van het Ministerie van Buitenlandse Zaken.